De dag dat de file thuisbleef

Op de A15 van Ridderkerk naar Gorinchem ontstaat structureel file. Dagelijks staat op deze weg het verkeer vast tijdens de ochtend- en avondspits. Dat blijft niet zonder gevolgen, in 2017 veroverde deze file namelijk zilver als de één na duurste file van Nederland. Data van het verkeer ter hoogte van Papendrecht laat zien dat ook in 2018 sprake was van hevige filevorming. Dit bracht ons ertoe te kijken of er wellicht ook goede dagen waren op de A15 afgelopen jaar.

Hiervoor hadden we data van detectielussen op tien locaties op de A15 in oostelijke richting ter hoogte van Papendrecht van heel 2018 tot onze beschikking. Dat betekent dat we informatie hadden over de gemiddelde snelheid en intensiteit (de doorstroom, uitgedrukt in voertuigen per uur) voor iedere minuut van het jaar.

Als we de data bekijken van een gewone doordeweekse dag, zien we doorgaans een patroon zoals weergegeven in Figuur 1. ’s Ochtends loopt de intensiteit geleidelijk op en is de gemeten snelheid vaak nog hoog. Echter, op gegeven moment, als de intensiteit nog verder toeneemt, loopt het vast en daalt de snelheid drastisch. Dit fenomeen is normaliter het begin van de ochtendspits. Eenzelfde patroon zien we doorgaans ook rond de namiddag.

Figuur 1: De intensiteit (rode reeks) en snelheid (zwarte reeks) uitgezet tegen de tijd. Dit is data van één rijstrook/locatie op de A15 ter hoogte van Papendrecht van 29 januari 2018 geaggregeerd per vijf minuten.

We vonden in onze analyse desondanks dat het niet iedere dag kommer en kwel was op de A15. Uiteraard ontstond er minder file tijdens de zomermaanden en viel ook de ochtendspits van 1 januari 2018 mee. Echter, op 13 september 2018 was er ook significant minder file, evenals op 20 juni, 2 november en diverse andere dagen. Dat is bijzonder, want dit waren in principe geen speciale dagen. Sterker nog, op deze dagen was het net zo druk als de dagen waarop het verkeer wel vast kwam te staan. Het blijkt dus dat niet op iedere dag een file de nageboorte is van het toenemen van de intensiteit in de ochtend en dat betekent dat er zowaar een aantal goede dagen waren op de A15 in 2018.

Eén van deze goede dagen was 2 november 2018. In Figuur 2 zien we dat ondanks de hoge intensiteit in de ochtend, de verwachte breakdown uitbleef. De snelheid bleef tijdens deze drukte namelijk onverminderd hoog. Dat is bijzonder want onze analyse liet zien dat bij een intensiteit van 2100 voertuigen per uur slechts in 8% van de gevallen geen file ontstond. Wat maakt dat als een intensiteit van 2100 wordt waargenomen, in 92% van de gevallen vijf minuten later een file was ontstaan. Terwijl op 2 november 2018 de intensiteit ‘s ochtends meerdere keren op of zelfs boven deze grens zat, zonder dat er file ontstond!

Figuur 2: De intensiteit (rode reeks) en snelheid (zwarte reeks) uitgezet tegen de tijd. Dit is data van één rijstrook/locatie op de A15 ter hoogte van Papendrecht van 2 november 2018 geaggregeerd per vijf minuten.

De vervolgvraag is uiteraard wat de reden is voor het uitblijven van file op deze dagen. Vanuit een macroscopisch perspectief zou dit kunnen worden afgedaan als toeval, het ontstaan van file is immers probabilistisch in relatie met de intensiteit. Maar (een deel van) deze willekeur zal vermoedelijk verdwijnen bij het bekijken van microscopische verkeersdata. We vragen ons daarom af: ‘Wat ging er specifiek anders die ochtend van 2 november 2018, toen de intensiteit zo hoog was dat file bijna gegarandeerd was?’. Het antwoord op deze vraag zit wellicht verscholen in het rijgedrag van mensen die ochtend.

Deze zoektocht naar goede dagen op de A15 leverde ons twee dingen op. Ten eerste zijn er een aantal goede dagen gevonden en kunnen die nader bestudeerd worden om bijvoorbeeld het rijgedrag van mensen beter in kaart te brengen in relatie tot het uitblijven van file, ten tweede hebben we een tool gebouwd waarmee deze goede dagen automatisch herkend kunnen worden. Eenzelfde analyse is dus eenvoudig uit te voeren voor legio andere wegen.

Vragen of reageren: neem contact op.

Partners